Hezârfen'den KIZILELMA'ya
Bugün elimizdeki drone'u mümkün kılan insanlar ve anlar. Tartışmalı olanları açıkça belirttik.
- 1632 (rivayet)
Hezârfen Ahmed Çelebi
Rivayete göre Galata Kulesi'nden kanatlarla süzülüp Boğaz'ı geçerek Üsküdar'a indi. Hikâyenin tek kaynağı Evliya Çelebi'nin Seyahatnâme'si.
Neden önemli: Türk havacılık kültüründe uçma hayalinin simgesi.
Tarihçilerin bir kısmı anlatıyı efsane sayıyor; gereken süzülme oranı da aerodinamik açıdan şüpheli. Tarih değil, rivayet olarak okunmalı.
Kaynak - 17 Aralık 1903
Wright Kardeşler: ilk motorlu uçuş
Orville ve Wilbur Wright, Wright Flyer ile o gün dört uçuş yaptı. İlki 12 saniye ve yaklaşık 37 metre sürdü; günün en uzunu 59 saniye ve yaklaşık 260 metreydi.
Neden önemli: Havadan ağır, motorlu ve kumandalı ilk sürekli uçuş; modern havacılığın başlangıcı.
Kaynak - 2 Ekim 1918
Kettering Bug: pilotsuz "hava torpidosu"
Önceden ayarlanmış rotada uçup hedefe dalan pilotsuz bir uçaktı. İlk uçuşu stall ile kazayla bitti; savaş sonunda yaklaşık 45 adet üretilmişti ama hiç muharebede kullanılmadı.
Neden önemli: Bugünkü İHA'ların ilk atalarından biri.
Kaynak - 28 Ocak 1925
Vecihi Hürkuş ve K-VI
Hürkuş'un yaklaşık 14 ayda yaptığı K-VI, ilk Türk yapımı uçak olarak uçtu. 1932'de Türkiye'nin ilk sivil havacılık okulunu kurdu.
Neden önemli: Yerli uçak tasarımı ve sivil pilot eğitiminin Türkiye'deki öncüsü.
Kaynak - 16 Şubat 1925
Türk Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu)
Atatürk'ün direktifiyle kuruldu, sonra Türk Hava Kurumu adını aldı.
Neden önemli: Havacılığın halka yayılmasını ve pilot yetiştirilmesini sağlayan temel kurum.
Kaynak - 1935
Queen Bee ve "drone" kelimesi
Uçaksavar eğitimi için yapılan, radyo kumandalı pilotsuz bir Tiger Moth türeviydi. Pilotsuz uçaklar için kullanılan "drone" (erkek arı) kelimesinin bu "kraliçe arı" adından geldiği düşünülüyor.
Neden önemli: Bugün sektörün adı olan kelimenin muhtemel çıkış noktası.
Kelimenin kökeni kaynaklarda "muhtemel" olarak geçiyor.
Kaynak - 1936
Nuri Demirağ ve uçak fabrikası
Beşiktaş'taki fabrikasında yaklaşık 500 kişiyle Nu.D.36 ve Nu.D.38 uçaklarını üretti; Yeşilköy'de gençler için Gök Okulu'nu kurdu.
Neden önemli: Türkiye'de özel sermayeyle kurulan ilk ciddi uçak sanayi girişimi.
Kaynak - 1936–1937
Sabiha Gökçen
Türkkuşu'nda eğitim aldı, 1936–37'de Eskişehir'deki askeri havacılık okulunu bitirdi. Guinness onu ilk kadın savaş pilotu olarak tanıyor.
Neden önemli: Dünya havacılığında kadın pilotların sembol isimlerinden biri.
"İlk" unvanı "savaş pilotu" tanımına bağlı; daha önce başka askeri rollerde uçan kadınlar var.
Kaynak - 1979
Abraham Karem: modern İHA'nın babası
Garajında kurduğu Leading Systems ile Amber İHA'sını geliştirdi. Şirketi General Atomics satın aldı ve ekibi MQ-1 Predator'ın temelini attı.
Neden önemli: Uzun havada kalış süreli İHA konseptinin başlatıcısı.
Kaynak - 3 Temmuz 1994
MQ-1 Predator ilk uçuş
Karem'in GNAT 750'sinden geliştirildi; 1995'te Balkanlar'da ilk kez konuşlandı.
Neden önemli: MALE sınıfı askeri İHA çağını başlatan platform.
Kaynak - 2006
Frank Wang ve DJI'ın kuruluşu
Wang, HKUST'te öğrenciyken yurt odasında prototipler yaptı ve DJI'ı kurdu; şirket aynı yıl Shenzhen'e taşındı.
Neden önemli: DJI bugün sivil ve ticari drone pazarının açık ara lideri.
Kaynak - 30 Aralık 2010
TUSAŞ ANKA ilk uçuş
Yerli MALE İHA projesi olarak geliştirilen ANKA'nın ilk uçuşu 14 dakika sürdü.
Neden önemli: Türkiye'nin yerli MALE İHA programlarının ilk büyük adımlarından biri.
Kaynak - 7 Ocak 2013
DJI Phantom piyasada
Kutudan çıktığı gibi uçan, GPS destekli ve kolay kullanılan bir kuadkopterdi.
Neden önemli: "Drone"u askeri bağlamdan çıkarıp herkesin ürünü yapan model.
Kaynak - 2014
Bayraktar TB2 ilk uçuş
Baykar'ın MALE sınıfı taktik İHA'sı; 20 saati aşan havada kalış süresine sahip, çok sayıda ülkeye ihraç edildi.
Neden önemli: Türkiye'yi küresel İHA ihracatçıları arasına sokan platform.
Kaynak - 17 Temmuz 2015
ABD'de FAA onaylı ilk drone teslimatı
Flirtey, Virginia'da kırsal bir sağlık kliniğine drone ile ilaç ulaştırdı.
Neden önemli: Drone lojistiğinin resmi onaylı ilk örneklerinden biri.
Onay tek seferlik bir gösteri içindi.
Kaynak - 22 Şubat 2016
SHGM İHA Sistemleri Talimatı (SHT-İHA)
İHA'ların ithalatını, kaydını, pilot yeterliliğini ve operasyon kurallarını düzenleyen ilk kapsamlı talimat yürürlüğe girdi.
Neden önemli: Türkiye'de sivil drone kullanımını kayıt ve izin sistemine bağlayan düzenleme.
Kaynak - Ekim 2016
Zipline Ruanda'da düzenli tıbbi teslimata başladı
Kırsal kliniklere drone ile kan ve tıbbi malzeme taşınmaya başlandı.
Neden önemli: Ülke çapında, hayat kurtaran drone lojistiğinin ilk büyük örneği.
Kaynak - 14 Aralık 2022
Selçuk Bayraktar ve KIZILELMA
Baykar'ın yönetim kurulu başkanı Selçuk Bayraktar liderliğinde TB2, Akıncı ve Türkiye'nin ilk insansız savaş uçağı KIZILELMA geliştirildi; KIZILELMA bu tarihte ilk uçuşunu yaptı.
Neden önemli: Türk İHA sanayisinin küresel çıkışını simgeleyen isim.
Kaynak